Bayburtlu Zihni (1795 – 1859)
Asıl adı Mehmed Emin olan Bayburtlu Zihni, 1795 yılında Bayburt’ta dünyaya gelmiştir. Hem halkın içinden kopan hece veznindeki samimiyetiyle hem de medrese eğitiminden gelen aruzun görkemiyle Türk edebiyatında iki geleneği (Halk ve Divan) birleştiren nadir köprülerden biridir.

Gurbet, Medrese ve Kâtiplik Yılları
Erzurum ve Trabzon medreselerinde başladığı eğitim hayatını İstanbul’un entelektüel çevrelerinde kâtiplik yaparak pekiştirmiştir. Devletin çeşitli kademelerinde memuriyet görevlerinde bulunsa da, ruhu her daim fırtınalı geçmiş, haksızlıklara karşı susmayan kalemiyle “hiciv” (yergi) türünün en cesur örneklerini vermiştir.

İşgal ve Büyük Ağıt
1828 yılı, Zihni’nin hayatındaki en acı kırılma noktasıdır. Memleketi Bayburt’un Ruslar tarafından işgal edilmesi üzerine şehirden ayrılmak zorunda kalmış; işgal sonrası döndüğünde ise karşılaştığı yıkım üzerine Türk edebiyatının en meşhur koşmalarından birini söylemiştir:

“Vardım ki yurdundan ayağ göçürmüş / Yavru gitmiş ıssız kalmış otağı…”
Bu eser, vatan sevgisinin ve kayıp bir geçmişin en dokunaklı anıtı olarak sonradan bestelenmiş ve hafızalara kazınmıştır.

Sergüzeştname: Bir Hayatın Destanı
Zihni, başından geçen ilginç serüvenleri, memuriyet kavgalarını ve dönemin sosyal yapısını “Sergüzeştnâme” adlı eserinde manzum bir dille anlatmıştır. Bu eser, sadece bir şairin hayatı değil, 19. yüzyıl Anadolu’sunun panoraması niteliğindedir. Ayrıca aruzla yazdığı şiirleri vefatından sonra “Divan-ı Zihni” adıyla bir araya getirilmiştir.

Vefatı
Anadolu’nun dört bir yanında memuriyetle geçen yorgun bir ömrün sonunda, yine memleketine dönerken Trabzon yakınlarındaki Olasa (Bahçeyaka) köyünde 1859 yılında vefat etmiştir.