Davut Sulari

Davut Sulari, gerçek adıyla Davut Ağbaba, (1925 – 18 Ocak 1985) Türk halk müziği sanatçısı, âşık, halk ozanı, söz yazarı ve bestecidir. Erzincan’ın Tercan ilçesi Çayırlı köyünde doğmuştur.

Yaşamı ve Kariyeri

1925 yılında Erzincan’ın Tercan ilçesine bağlı Çayırlı köyünde dünyaya geldi. Babası Veli, annesi Cezayir olan Davut Sulari, Kaltukzadeler ailesinin bir ferdi olarak büyüdü. Dedesi Kaltık Mehmet Ağa tasavvufî şiirler söyleyen bir ozandı. Çocukluğunda bağlama çalmayı ve türkü söylemeyi ondan öğrendi. Çayırlı’da ilkokula başlasa da üçüncü sınıfa kadar resmî eğitim görebildi. Asıl öğrenimini geleneksel Alevi tekke ve cem evlerinde, dedesinin yanında aldı. 17 yaşında “bade” içerek âşıklık geleneğine resmen katıldığı ve “badeli aşıklar” arasına girdiği söylenmektedir.

Müzik kariyeri 1940’lı yılların sonlarında radyo sanatçılığı ile başladı. TRT Radyolarında, Ankara ve İstanbul’da bölge sanatçısı olarak görev aldı. Bu dönemde Muzaffer Sarısözen, Adnan Saygun ve Nida Tüfekçi gibi ünlü müzisyenlerle tanıştı ve eserlerini seslendirdi. Konya Aşıklar Bayramı’nın oluşumunda yer aldı ve atışma, taşlama gibi karşılaşmalarda gösterdiği başarılarla tanındı. 1950’li yıllardan itibaren Türkiye’nin birçok ilini at sırtında dolaşarak türkü, güzelleme ve atışma icra etti; Anadolu’daki âşık kahvelerinde düzenlenen fasıl toplantılarında sıkça yer aldı.

1965 yılında “Kerbela Faciası / Muhammet Ali’ye İkrar Verenler” adlı ilk 45’lik plağını yayınladı. 1960’lı yıllar boyunca birçok farklı müzik firmasından 45’likler çıkardı. 1970’li yıllarda 45’liklerin yanı sıra albümler de yayınladı. Bu dönemde Avrupa’nın çeşitli ülkelerinde büyük konserler verdi; ayrıca İran, Irak, Suriye gibi Ortadoğu ülkelerinde halk müziği etkinliklerine katıldı. 1980 yılında TRT 1’de yayınlanan “Aydost” adlı programa katılarak kendi eserlerini yorumladı.

Türkçe dışında Arapça, Farsça, Almanca ve Fransızca bilen Sulari, ana dili olan Zazaca eserler de verdi. “Eylesin”, “Üç Telli Turna”, “Sultanım”, “Çok Evvel Oldu” ve “Vardım Kırklar Kapısına” gibi eserleriyle Türk halk müziğinin en bilinen isimlerinden biri oldu. Eserleri Sabahat Akkiraz, Erdal Erzincan, Belkıs Akkale, Ahmet Aslan, Güler Duman, Arif Sağ ve Müslüm Gürses gibi birçok sanatçı tarafından yorumlandı.

Sanatı ve Etkileri

Sanatı, geleneksel âşıklık geleneğini özümserken yenilikçi unsurlar da taşır. Eserlerinde aşk, tasavvufî irfan ve doğa temaları ön plandadır. Alevi-Bektaşi kültürünün tasavvufî öğeleri şiir ve yorumuna yansımıştır. Atışma geleneğinde kendine özgü bir üslubu olduğu vurgulanır. Dedesi Mehmet Kaltık Ağa ve akrabası Paşa Doğan’ın yanı sıra Muzaffer Sarısözen, Adnan Saygun ve Nida Tüfekçi gibi isimlerden etkilenmiştir. Mahzuni Şerif, Muhlis Akarsu, Aşık Daimi, Âşık Beyhani gibi birçok âşık onun divanından esinlenmiştir.

Ölümü ve Mirası

18 Ocak 1985 tarihinde Erzurum’da bir âşık meclisi sırasında rahatsızlanarak hayatını kaybetti. Memleketi Çayırlı ilçesindeki aile mezarlığına defnedildi. Halk müziği sanatçısı olan kızı Edibe Sulari, 2 Temmuz 1993’te Sivas Katliamı’nda Madımak Oteli’nde hayatını kaybetti. Anısını yaşatmak için 2000’li yıllarda Aşık Davut Sularî Kültür ve Sanat Derneği kuruldu. 22 Mart 2019’da “Sulari’ce / Davut Sulari Türküleri” adlı saygı albümü yayımlandı. Eserleri günümüzde de pek çok halk müziği sanatçısı tarafından seslendirilmeye devam etmektedir.