Nâzım Hikmet Ran (15 Ocak 1902, Selanik – 3 Haziran 1963, Moskova)

Nâzım Hikmet Ran, dünya çapında tanınan Türk şair, oyun yazarı ve romancıdır. Türkiye’de serbest nazımın ilk uygulayıcısı ve çağdaş Türk şiirinin en önemli isimlerinden biri olarak kabul edilir. Eserleri elliden fazla dile çevrilmiş ve pek çok uluslararası ödül almıştır.

Hayatı ve Eğitimi

15 Ocak 1902 tarihinde Selanik’te doğdu. Çocukluğu, dedesi Nâzım Paşa’nın görev yerleri olan Halep ve Diyarbakır’da geçti. İlk öğrenimini Göztepe Taş Mektebinde tamamladı. 1913 yılında ilk şiiri olan “Feryad-ı Vatan”ı yazdı. Heybeliada Bahriye Mektebi’nden 1918 yılında mezun oldu ancak geçirdiği ağır zatülcenp hastalığı nedeniyle 1920’de askerlikten ayrılmak zorunda kaldı.

Mücadele ve Sürgün Yılları

1921 yılında Millî Mücadele’ye katılmak üzere Anadolu’ya geçti ve Bolu’da bir süre öğretmenlik yaptı. Daha sonra Moskova’ya giderek Doğu Emekçileri Komünist Üniversitesinde felsefe, siyasal bilimler ve iktisat eğitimi aldı. Burada Rus avangart şiiri ve fütürizmle tanıştı; bu etkiler şiirindeki klasik biçimi yıkarak yeni bir tarz oluşturmasını sağladı.

• Siyasi Mücadele: Türkiye’ye dönüşlerinde siyasi düşünceleri nedeniyle defalarca yargılandı ve ömrünün 12 yılından fazlasını hapishanelerde geçirdi.
• Vatandaşlık: 1951 yılında Türkiye’den ayrılmak zorunda kaldı ve vatandaşlıktan çıkarıldı. Yaşamının son yıllarını Moskova’da sürdürdü.

Edebiyat Anlayışı ve Eserleri

Başlangıçta hece ölçüsüyle yazsa da Moskova yıllarından itibaren serbest nazma yöneldi. Toplumcu gerçekçi şiir anlayışının öncüsü oldu. Şiirlerinde memleket sevgisi, barış, umut ve insanlık dramlarını işledi.

• Önemli Eserleri: 835 Satır, Memleketimden İnsan Manzaraları, Kuvâyi Milliye Destanı, Şeyh Bedrettin Destanı ve Henüz Vakit Varken Gülüm gibi eserler edebiyatımızın köşe taşlarıdır.
• Bestelenmiş Şiirleri: Şiirleri başta Zülfü Livaneli olmak üzere pek çok sanatçı tarafından bestelenerek kitlelere ulaşmıştır.

Ölümü ve İade-i İtibar

3 Haziran 1963 sabahı Moskova’daki evinde bir kalp krizi sonucu vefat etti ve Novodeviçi Mezarlığı’na defnedildi. Ölümünden tam 46 yıl sonra, 5 Ocak 2009 tarihinde Bakanlar Kurulu kararıyla yeniden Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığına kabul edildi.