Âşık Ruhsati
(1835 – 1911) • Sivaslı Halk Şairi
Âşık Ruhsati, 19. yüzyıl Türk halk edebiyatının en kudretli temsilcilerinden biri ve Sivas ekolünün temel taşıdır. Asıl adı Mustafa olan şair, köy hayatının samimiyetini ilahi ve beşerî aşkla harmanlamış bir “Ruhsat Baba”dır.
Hayatı ve Eğitimi
1835 yılında Sivas’ın Kangal ilçesine bağlı Deliktaş bucağında doğmuştur. Babası Mehmet Efendi, annesinin ise Safiye Hanım olduğu rivayet edilir. 12 yaşında hem öksüz hem yetim kalarak hayatın yükünü omuzlayan Ruhsati, bu sebeple düzenli bir medrese eğitimi görememiş, ancak kendi irfanıyla kendini yetiştirmiştir.
Yaşamının büyük bölümünü Deliktaş’ta geçiren ozan; çobanlık, rençberlik ve azaplık gibi işlerde çalışmış, ömrünün son yıllarında ise köyünde imamlık yapmıştır. Dört evliliğinden 23 çocuğu olduğu bilinmektedir.
Edebi Kişiliği ve Üslubu
Âşık Ruhsati, rüyasında pir elinden bade içmiş “badeli” bir âşıktır. Saz çalamayan ancak sözün gücüyle devleşen nadir ozanlardandır.
- Mahlasları: Ruhsati, Ruhsat, Âşık Ruhsat ve Ruhsat Baba.
- Teknik: Asıl başarısını hece vezniyle yazdığı şiirlerde göstermiştir. Yarım kafiye ve akıcı bir halk dili kullanmıştır.
- Dil: Oldukça sade ve yalındır; mahallî kelimelere ve halk söyleyişlerine sıkça yer verir.
İşlediği Temalar
Şiirlerinde halkın duygularını, inançlarını ve dertlerini merkezine alır. Beşerî ve ilahi aşkı bir arada işlerken, toplumsal adaletsizliklere karşı yazdığı taşlama ve tenkitleri ile de tanınır. Doğa tasvirleri ve ahlaki nasihatler şiirlerinin ana omurgasını oluşturur.
Vefatı
1911 yılında vefat eden büyük ustanın mezarı, doğduğu yer olan Sivas-Deliktaş’tadır. Kabri, kendisinden önce vefat eden ve kendisi gibi bir âşık olan oğlu Âşık Minhaci ile yan yanadır.