Âşık Penahi (1932 – 1990)
Asıl adı Mustafa Ruhani olan Âşık Penahi, 1932 yılında Erzurum’un Pasinler (Hasankale) ilçesine bağlı Karakale köyünde doğmuştur. Küçük yaşlarda geçirdiği çiçek hastalığı sonucu gözlerini kaybetmiş, ancak bu engel onun ilim ve sanat yolunda ilerlemesine engel olamamıştır.

Hafızlık ve İlmi Kişiliği
Ailesi tarafından küçük yaşta dini eğitime yönlendirilen Penahi, hıfzını tamamlayarak Hafız mertebesine ulaşmıştır. Erzurum’un tanınmış ulemalarından Arapça, Farsça ve fıkıh dersleri almıştır. Bu ilmi birikimi, onun şiirlerinde derin bir tasavvufi alt yapı oluşturmuş ve onu sıradan ozanlardan ayıran “ârif” bir kimlik kazandırmıştır.

Âşıklık Geleneğindeki Yeri ve Atışmaları
Penahi, saz çalmayı kendi kendine öğrenmiş ve kısa sürede Erzurum âşıklık çevresinin vazgeçilmez bir ismi olmuştur. Özellikle Âşık Yaşar Reyhani ile olan dostluğu ve yaptıkları atışmalar halk edebiyatı tarihinde önemli bir yer tutar. Reyhani’nin “Atışırken en çok zorlandığım, ilmine boyun eğdiğim ozan” dediği kişidir. Penahi, özellikle muamma çözme (şiirle sorulan bilmeceler) ve hazırcevaplık konusunda bir deha kabul edilir.

Edebi Üslubu
Şiirlerinde “Penahi” mahlasını kullanan ozan, hece ölçüsünün her türünde (koşma, semai, dudakdeğmez) usta işi eserler vermiştir. Dini ve tasavvufi konuların yanı sıra sosyal hayatı ve gurbeti de işlemiştir. Şiirlerinde Erzurum’un yerel söyleyiş özelliklerini muhafaza ederken, bir yandan da klasik edebiyatın estetiğini (ilmi sayesinde) halk şiiriyle harmanlamıştır.

Vefatı
1990 yılında Erzurum’da vefat eden usta, arkasında yüzlerce deyiş ve özellikle muamma geleneğine dair eşsiz örnekler bırakmıştır. Hayatı ve sanatçı kişiliği, Selami Çinici ve Lütfi Sezen tarafından kitaplaştırılarak ölümsüzleştirilmiştir.